Ken je dat gevoel? Je loopt door een antiekwinkel, je oog valt op een prachtig, flinterdun kopje en je denkt: “Mooi, maar vast onbetaalbaar en veel te breekbaar voor mijn onhandige handen.”
Nou, bereid je voor om je mening over porselein compleet te herzien. Bij antiekhuys.nl zijn we dol op objecten met een verhaal. En het verhaal achter porselein? Dat zit vol met leuke feitjes die de meeste mensen nog niet kennen. Hier zijn er alvast vijf!
Pak een kop koffie (liefst uit een porseleinen mok, dat smaakt écht beter) en ontdek de meest opzienbarende geheimen van het ‘witte goud’.
1. Het is vernoemd naar… een zeeslak?
Ja, echt waar. Toen de beroemde ontdekkingsreiziger Marco Polo in de dertiende eeuw porselein meenam uit China, wist men in Europa niet wat ze zagen. Het was glad, wit, glanzend en ijzersterk. Marco Polo vond dat het materiaal verdacht veel leek op de binnenkant van een porcellana de Italiaanse naam voor de kauri-zeeslak. Dit betekent letterlijk 'varkentje' of 'varkenssnuitje', vanwege de vorm van de schelp.
2. De ontdekker zat in de gevangenis (omdat hij geen goud kon maken)
In Europa probeerde men eeuwenlang wanhopig te ontdekken hoe die Chinezen dat magische porselein toch maakten. Rond 1700 sloot de koning van Saksen een jonge alchemist, Johann Friedrich Böttger, op in een kerker. De opdracht: maak goud uit lood, of je overleeft het niet.
Dat goud maken mislukte grandioos (verrassing!). Maar tijdens zijn koortsachtige experimenten met klei en extreme hitte ontdekte hij in 1708 per ongeluk het geheime Europese recept voor porselein. De koning was zo blij met dit 'witte goud' dat Böttger zijn hoofd mocht houden. Een overwinning voor de wetenschap én voor onze antieke porseleinen vazen.
3. Sterker dan de Titanic: Onverwoestbaar onder water
Porselein oogt fragiel, maar schijn bedriegt. Het wordt gebakken op temperaturen tot wel 1450 graden Celsius dat is heter dan vloeibare lava! Hierdoor versmelt de klei tot een soort glas dat geen druppel vocht doorlaat.
Het resultaat? Als een schip zinkt, vergaat het hout, roest het ijzer, maar het porselein blijft ongedeerd. Duikers vinden regelmatig eeuwenoude porseleinen borden op de oceaanbodem die na een simpele spoelbeurt zó weer op tafel kunnen. Dus mocht je ooit per ongeluk een antiek stuk in de vaatwasser stoppen (wat we overigens ten strengste afraden voor de goudrandjes!), weet dan dat het materiaal in elk geval de diepzee kan overleven.
4. Soldaten ruilden voor servies
Vandaag de dag kopen we een mooi bord online, maar in de achttiende eeuw ging dat er wel iets radicaler aan toe. August de Sterke, de koning van Polen en Pruisen, was zo geobsedeerd door porselein dat hij leed aan maladie de porcelaine (porseleinziekte).
In 1717 wilde hij zo graag een set Chinese vazen hebben van een concurrerende vorst, dat hij een deal sloot: hij ruilde een compleet regiment van 600 zwaarbewapende dragonders (elite-soldaten) voor een handvol vazen. Dus mocht je binnenkort een set antieke porseleinen vazen bestellen en de vraag krijgen "was dat nou echt nodig?", dan kun je altijd zeggen dat het erger kan.
5. Waarom antiek porselein bijna altijd blauw is
Is het je weleens opgevallen dat heel oud porselein zoals ons authentieke Delfts blauw porselein of Chinees porselein bijna altijd blauw-wit is? Dat is geen gebrek aan creativiteit. Omdat porselein op zulke bizar hoge temperaturen wordt gebakken, verbrandden bijna alle kleurstoffen in de oven tot zwarte as. Kobaltblauw (en heel soms koperrood) waren de enige kleurpigmenten die de extreme hitte konden overleven. Pas veel later ontdekte men technieken om andere kleuren in een tweede, koudere ronde op te bakken.
Tijd om je eigen 'witte goud' te scoren?
Nu je weet dat porselein heter is dan lava, ouder kan worden dan een scheepswrak en ooit kostbaarder was dan een leger, kijk je waarschijnlijk met heel andere ogen naar die servieskast.
Ben je benieuwd geworden naar de unieke stukken die de tand des tijds hebben doorstaan? Neem dan snel een kijkje in onze nieuwste collectie antiek porselein of struun lekker rond tussen al onze antieke producten. Wie weet vind jij wel jouw eigen historische schat!