19e-eeuws Frans Percussie-Zakpistool – Saint-Étienne – Ca. 1845–1855

Een klein Frans zakpistool uit de tijd waarin de vuurwapentechniek in hoog tempo veranderde. Nauwelijks 18 centimeter lang, slechts 229 gram zwaar en uitgevoerd met een karakteristieke houten kolf: een compact object dat heel duidelijk de praktische kant van de 19e-eeuwse wapencultuur laat zien.

Op de loop staat “ST ETIENNE”, waarmee het pistool in verband kan worden gebracht met Saint-Étienne, het beroemde Franse centrum voor wapenproductie. Juist in het midden van de 19e eeuw werden daar veel verschillende civiele pistolen vervaardigd. Museale voorbeelden uit Saint-Étienne laten zien dat compacte percussiepistolen uit circa 1840–1850 qua formaat en constructie dicht bij dit exemplaar liggen.

Productomschrijving

Dit bijzondere Franse percussie-zakpistool dateert vermoedelijk uit het midden van de 19e eeuw, circa 1845–1855.

Het wapen is uitgevoerd als een compact civiel pistool met een metalen kast, ronde loop, centrale percussiehaan, trekkerbeugel en een fraai afgeronde houten kolf. De vorm van de kolf is opvallend en geeft het pistool een zeer herkenbaar 19e-eeuws karakter.

De aanduiding “ST ETIENNE” op de loop is een belangrijke aanwijzing voor de herkomst. Saint-Étienne was in de 19e eeuw een belangrijk centrum van de Franse wapenindustrie. Het plaatselijke Musée d’Art et d’Industrie bezit meerdere percussiepistolen uit deze periode, waaronder compacte modellen uit circa 1840–1850. Een museaal voorbeeld van Jean-Baptiste Cessier uit Saint-Étienne meet bijvoorbeeld 17 cm en weegt 210 gram; een ander vergelijkbaar exemplaar uit dezelfde omgeving meet 16,5 cm en weegt 255 gram.

Daarmee sluiten de 18 cm en 229 gram van dit exemplaar opvallend goed aan bij de afmetingen van dergelijke Franse zakpistolen.

Voorzien van historische gilden- en makersmarkeringen op de loop, waaronder de smid-initialen 'J' en een authentiek smidsstempel (hamer/keurmerk), typerend voor de handwerkateliers uit Saint-Étienne rond 1850.

De overgang naar percussie

Het pistool behoort tot de generatie vuurwapens die gebruikmaakten van de percussieontsteking. Daarbij werd een percussiekapje gebruikt in plaats van het oudere vuursteensysteem. Deze techniek maakte het ontstekingsmechanisme compacter en betrouwbaarder en werd in de eerste helft van de 19e eeuw steeds belangrijker.

Saint-Étienne kende in deze periode een omvangrijke wapenindustrie. Naast militaire productie waren er verschillende gespecialiseerde wapensmeden actief die civiele pistolen en andere handvuurwapens vervaardigden. 

Een compact formaat

Met een totale lengte van slechts 18 centimeter behoort dit tot de kleinere pistolen. De afgeronde houten kolf ligt visueel mooi in het verlengde van de metalen kast en geeft het geheel een opvallend compacte vorm.

De metalen delen hebben een duidelijke patina en gebruikssporen, terwijl de houten kolf een warme, donkere kleur en zichtbare ouderdomssporen bezit.

Het is daarmee niet alleen een voorbeeld van 19e-eeuwse wapentechniek, maar ook een object waarin gebruik, techniek en Franse industriële geschiedenis samenkomen.

Historische context

Saint-Étienne groeide in de 19e eeuw uit tot een van de belangrijkste Franse centra voor de vervaardiging van vuurwapens. Het Musée d’Art et d’Industrie van de stad bezit een omvangrijke collectie wapens uit deze traditie. Museale stukken tonen onder andere percussiepistolen uit 1840–1850 die in Saint-Étienne werden vervaardigd. 

Specificaties