Kleine munt, groot verhaal. De duit (het kleine koperen muntje met het beroemde VOC-monogram) lijkt bescheiden, maar is een tastbare herinnering aan het wereldwijde handelsimperium van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). In deze blog leggen we uit wat een VOC-duit is, waarom ze werden geslagen, welke muntenplaatsen er waren en hoe je kunt zien waar jouw duit is geslagen handig als je op Antiekhuys.nl een exemplaar bekijkt.
Wat is een VOC-duit en waarvoor diende hij?
De duit was het belangrijkste kleingeld in het handelsverkeer van de VOC: een goedkope, veelgebruikt losse munt voor dagelijkse transacties in de Republiek en in de koloniën. Omdat buitenlandse kleine munten vaak circuleerden in handelssteden, liet de VOC zelf duiten slaan ook in overzeese vestigingen om uniforme, betrouwbare kleingeldvoorziening te garanderen. Deze duiten circuleerden in Nederlands-Indië en elders in Azië en waren daardoor essentieel voor het dagelijkse handelsverkeer van koopmannen en lokale markten.
Wie sloeg de duiten en waar gebeurde dat?
De VOC was geen één centrale bank: de Compagnie bestond uit meerdere “Kamers” in Nederland (zoals Amsterdam, Middelburg, Hoorn, Enkhuizen, Delft en Rotterdam) en sloeg munten in verschillende plaatsen, zowel in Nederland als in enkele overzeese vestigingen. Lokale munten konden dus van verschillende muntsmederijen en -meesters afkomstig zijn. Binnen de Republiek waren met name Middelburg (Zeeland) en de Westfriese muntenplaatsen erg actief in het slaan van koperduiten voor gebruik in de Oost.
Hoe herken je waar een VOC-duit is geslagen?
Op VOC-duiten vind je kleine symbolen die verwijzen naar de muntplaats of zelfs de muntmeester. Deze munttekens en privy-marks zijn klein maar cruciaal bij identificatie. Een paar tips om dit zelf te zien:
-
Kijk boven het VOC-monogram: veel duiten tonen daar een klein symbool (een kasteel, toren, letter of ander teken). Een kasteeltje of burcht is bij voorbeeld typisch voor Middelburg (Zeeland). Dit soort herkenningen vind je terug in gespecialiseerde muntencatalogi.