Stel je voor: je stapt in een tijdmachine en opent je ogen in de Amsterdamse Jordaan of de binnenstad van Zutphen in de zomer van 1675. Geen ronkende vliegtuigmotoren, geen rolkoffers en al hélemaal geen TikTok-filmpjes van overbevolkte stranden op Ibiza. Wat je wél ruikt? Een twijfelachtige mix van open riolen, paardenvijgen en de zware geur van bierbrouwerijen. En wat je ziet? Een stad die in de zomermaanden plotseling een heel stuk leger is. Want geloof het of niet: ook in de 17e en 18e eeuw wilden de Nederlanders er in de zomer weleens lekker tussenuit.
Maar hoe zag vakantie in de Gouden Eeuw er eigenlijk uit als je geen All-Inclusive resort kon boeken? Pak een koel glas speciaalbier, zet je historische zonnebril op en reis met Antiekhuys mee terug in de tijd!
De rijken: Ontvlucht de stinkende stad!
Laten we eerlijk zijn: de uitvinding van de zomervakantie hebben we te danken aan de stinkende grachten. In de winter viel het allemaal wel mee, maar zodra de zon in juni begon te branden, veranderden de Nederlandse steden in broeierige, stinkende plekken. Wie het breed had, liet de boel de boel.
De rijke kooplieden, regenten en de adel pakten hun zware houten kisten in en vertrokken naar hun buitenplaatsen. Langs de Vecht, in de Amstelstreek of aan de voet van de binnenduinen verrezen monumentale buitenhuizen met gigantische baroktuinen. Hier deed men aan 'spelevaren' op de rivier, werd er gewandeld langs strakgeknipte hagen en dronk men thee uit peperduur Aziatisch porselein. Het was de ultieme glamping van de 17e eeuw. En de reistijd? Met de trekschuit of de paardenkoets deed je er gerust een halve of hele dag over om dertig kilometer verderop te komen. Stressen op de Route du Soleil was er gelukkig niet bij; je hobbelde rustig met een slakkengangetje richting je vakantiebestemming.
De Grand Tour: Backpacken voor de elite
Voor de jonge, rijke heren (en heel soms dames) was er nog een extreme overtreffende trap van vakantie vieren: de Grand Tour. Dit was de 17e-eeuwse variant van backpacken door Zuidoost-Azië, maar dan met veel meer klasse (en een persoonlijke butler).
Rijke jongelingen trokken maanden soms jaren door Europa. De route lag vast: via Frankrijk naar Italië. Het doel was vaak, latijn leren, monumenten bekijken, netwerken met andere adellijke families en vooral: antiek, schilderijen en zeldzame landkaarten kopen voor het familie-archief thuis. Mocht je dus zo’n prachtige antieke kopergravure van Frederick de Wit in onze webshop zien hangen: wie weet dat een jonge avonturier die destijds als 'souvenir' heeft meegesleept uit een hippe Amsterdamse winkel!
En de gewone man? Geen vakantiegeld, wel vertier!
Nu horen we je denken: "Leuk voor die rijke kooplui, maar hoe zat het met de bakker, de timmerman of de havenarbeider?" Nou, daar kunnen we heel kort over zijn: die hadden simpelweg geen vakantie. De term 'vakantiedagen' bestond nog niet en als je niet werkte, had je die avond geen brood op de plank. Zonder hand was er destijds écht geen vakantie.
Dit betekende echter niet dat de gewone man driehonderdvijfenzestig dagen per jaar aan het zwoegen was zonder plezier. Zeker niet! De gegoede burgerij en de arbeiders zorgden op hun eigen manier voor flink wat vertier:
- De Kermis: Dit was hét hoogtepunt van het jaar. Geen suikerspinnen en botsauto's, maar wel vuurspuwers, exotische dieren die men nog nooit had gezien, kwakzalvers die wonderolie verkochten en heel veel drank.
- Volksspelen: Denk aan het befaamde 'palingtrekken' (ja, dat is precies zo luguber als het klinkt) of katknuppelen. Gelukkig hebben we die tradities inmiddels achter ons gelaten.
- De Herberg: De lokale kroeg was de plek waar het gewone volk de wekelijkse beslommeringen vergat. Onder het genot van een pijp tabak en een flinke kroes bier werd er gezongen, gedobbeld en gelachen.
-
Dagje uit: Zodra de ambachtslieden of winkeliers een dag vrij hadden, pakten hele gezinnen de picknickmand in. Voor een paar stuivers stapten ze op de trekschuit de "Intercity van de Gouden Eeuw" richting een nabijgelegen dorp, een mooi meer of het strand. Ze voeren bijvoorbeeld naar de Haarlemmerplassen of bezochten familieleden in een andere stad. Was het te ver om dezelfde avond terug te reizen? Dan sliepen ze met het hele gezin gezellig (en vaak hutjemutje) in een goedkope herberg langs de waterweg.
Haal de sfeer van de Gouden Eeuw in huis
Als we de balans opmaken, verschilden de mensen uit de 17e en 18e eeuw eigenlijk helemaal niet zoveel van ons. We willen allemaal de sleur doorbreken, genieten van de natuur, mooie herinneringen maken en unieke spullen verzamelen.
Ben jij net als de heren van de Grand Tour op zoek naar unieke souvenirs met een verhaal, maar heb je geen zin om met een paardenkoets naar Italië te hobbelen? Neem dan eens een duik in de collectie van Antiekhuys.nl. Van schitterende, eeuwenoude landkaarten tot weelderige antieke bloemstillevens en unieke sieraden: wij hebben verschillende schatten uit het verleden alvast voor je verzameld. Geen stinkende grachten, wel de pure nostalgie!
Fijne vakantie (of werkweek), namens het team van Antiekhuys!