Antieke Zilveren VOC X Stuiver 1786 – Gelderland & Zutphen – Harderwijk

Er zijn munten die er na ruim tweehonderd jaar nog bijna nieuw uitzien. En er zijn munten waarbij je aan het oppervlak juist kunt zien dat ze geleefd hebben. Deze zilveren VOC X stuiver uit 1786 behoort tot die laatste categorie.

De munt werd geslagen in Harderwijk, onder muntmeester Marten Hendrik Lohse, voor de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Op de munt staat het herkenbare VOC-monogram, samen met het wapen van Gelderland en Zutphen. Het is een klein stukje zilver dat rechtstreeks verbonden is met de wereld van de VOC en de handel met de Oost.

De munt is gebruikt en vertoont duidelijke sporen van slijtage en aantasting. Hij is in het verleden bovendien gepoetst. Toch zijn de belangrijkste elementen nog goed herkenbaar: het VOC-logo, de waarde aanduiding X ST enhet jaartal 1786.

Een echte VOC-munt

De X stuiver, ook wel 10 stuiver, werd in 1786 door verschillende gewesten aangemunt voor de VOC. Het exemplaar van Gelderland werd vervaardigd in Harderwijk.

Op de ene zijde zien we het gekroonde Generaliteitswapen, met daarnaast de waarde X – S. Daaronder staat het bekende VOC-monogram in een cartouche. Boven de kroon staat het jaartal 1786.

Rondom loopt het opschrift:

MO : ARG : ORD : FΠ: BELG : D : GEL : & : C : Z

waarbij GEL & C.Z. verwijst naar Gelderland & Zutphen.

Aan de andere zijde staat de Nederlandse Maagd, ook aangeduid als Pallas, met de speer en vrijheidshoed en steunend op de Bijbel. Rond haar staat het bekende VOC-tijdperk-motto:

HAC NITIMVR – HANC TVEMVR

Op haar steunen wij, haar beschermen wij.

Het VOC-logo

Wie de munt bekijkt, ziet direct het karakteristieke VOC-monogram.

Dat kleine teken maakt deze munt voor veel verzamelaars juist zo aantrekkelijk. Het verbindt een zilveren munt uit de Republiek rechtstreeks met de geschiedenis van de Vereenigde Oostindische Compagnie.

In 1786 bevond de VOC zich al in de laatste fase van haar bestaan. De Compagnie was nog actief in haar omvangrijke Aziatische handelsnetwerk, maar slechts enkele jaren later zou haar geschiedenis tot een einde komen.

Een munt als deze is daardoor meer dan alleen een stukje zilver. Het is een tastbaar object uit de laatste decennia van de VOC.

Geslagen in Harderwijk

De munt werd geslagen bij de munt van Harderwijk, onder muntmeester Marten Hendrik Lohse. Zijn muntmeesterteken was een korenaar. Het type is onder andere opgenomen als Delmonte 1205a, Scholten 74b en Passon 11.4. 

Sporen van een lang leven

Deze munt heeft duidelijke gebruikssporen, slijtage en aantasting. Het oppervlak is niet meer overal strak en egaal en delen van het reliëf zijn door gebruik zachter geworden. De munt is ook gepoetst.

Wellicht is dat juist wat deze munt interessant maakt.

Een VOC-munt is bedoeld om naar te kijken als historisch object, en bij dit exemplaar zijn de sporen van zijn lange geschiedenis nog zichtbaar. Het is geen munt die net uit een muntenkabinet lijkt te komen; het is een stuk dat door de tijd heen is gegaan.

En ondanks die sporen blijft het belangrijkste beeld overtuigend aanwezig: 1786, Gelderland & Zutphen, het wapen, de Nederlandse Maagd en vooral het duidelijke VOC-monogram.

Specificaties

Dit is misschien geen exemplaar voor iemand die uitsluitend op zoek is naar een onberispelijke numismatische munt. Het is vooral een historisch VOC-object, waarbij het verhaal en de herkenbare voorstelling centraal staan. Je kunt de VOC geschiedenis in dit geval letterlijk aanraken.